KHẲNG ĐỊNH GIÁ TRỊ CỦA NHỮNG KHẨU HIỆU VÌ DÂN, VÌ NƯỚC

 

Trên trang Vietquoc xuất hiện bài viết “Mặt trái của những khẩu hiệu của Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam”, với cách tiếp cận cố tình tách rời khẩu hiệu khỏi hoàn cảnh lịch sử, mục tiêu chính trị và quá trình hiện thực hóa trong thực tiễn. Từ một số hạn chế, bất cập của đời sống xã hội, bài viết quy kết, phủ nhận giá trị của những mục tiêu mà Việt Nam đang hướng tới. Cách lập luận này cần được nhận diện rõ và phản bác trên cả phương diện lý luận và thực tiễn.

Thứ nhất, không thể đánh đồng mục tiêu, lý tưởng được khái quát trong khẩu hiệu với kết quả thực hiện tại một thời điểm để phủ nhận giá trị của mục tiêu.

“Độc lập – Tự do – Hạnh phúc”, “Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh” không phải những câu chữ mang tính trang trí, càng không phải những tuyên bố đứng ngoài đời sống xã hội. Đó là sự khái quát những giá trị và mục tiêu cơ bản mà cách mạng Việt Nam xác định và hướng tới. Về phương diện lý luận, mục tiêu chính trị có chức năng định hướng nhận thức, xác lập phương hướng hành động và tạo cơ sở để xây dựng đường lối, chính sách, pháp luật nhằm từng bước hiện thực hóa các giá trị đã xác định. Vì vậy, tiêu chí để đánh giá một mục tiêu không thể chỉ là “đã đạt được tuyệt đối hay chưa”, mà phải xem mục tiêu đó có phù hợp với lợi ích của quốc gia, dân tộc và Nhân dân; có được thể chế hóa thành chính sách và được tổ chức thực hiện trong thực tiễn hay không.

Đây chính là điểm thiếu thuyết phục trong lập luận của bài viết trên Vietquoc. Việc lấy khoảng cách giữa mục tiêu và thực tế ở một số lĩnh vực làm căn cứ phủ nhận chính mục tiêu là một sự đánh tráo khái niệm. Trong bất kỳ quá trình phát triển nào, mục tiêu luôn có tính định hướng và được hiện thực hóa từng bước. Không thể vì xã hội vẫn còn bất bình đẳng, vẫn còn khó khăn về việc làm, thu nhập, môi trường, dịch vụ công hay một số vấn đề quản trị mà kết luận rằng mục tiêu công bằng, hạnh phúc, dân chủ, văn minh là vô nghĩa. Nếu suy luận như vậy thì mọi quốc gia đều có thể bị phủ nhận chỉ vì giữa những giá trị mà họ tuyên bố theo đuổi với thực tế luôn tồn tại những vấn đề cần tiếp tục giải quyết.

Vấn đề cần xem xét là Nhà nước và xã hội có nhận diện những hạn chế đó, có điều chỉnh chính sách, hoàn thiện pháp luật và huy động nguồn lực để khắc phục hay không. Ở Việt Nam, các mục tiêu về nâng cao đời sống Nhân dân, bảo đảm an sinh xã hội, giảm nghèo, phát triển giáo dục, chăm sóc sức khỏe, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân được đặt trong tổng thể đường lối phát triển đất nước. Điều đó cho thấy khẩu hiệu không tồn tại tách rời thực tiễn mà được cụ thể hóa bằng hệ thống chủ trương, chính sách và hoạt động quản lý, phát triển đất nước.

Thứ hai, thực tiễn đổi mới và phát triển đất nước là cơ sở quan trọng bác bỏ cách nhìn phiến diện, đồng thời khẳng định giá trị thực tiễn của những mục tiêu vì dân, vì nước.

Một quan điểm khách quan phải đánh giá sự phát triển trong cả quá trình, trên cơ sở so sánh điểm xuất phát, điều kiện lịch sử và những chuyển biến thực tế, chứ không thể chỉ lựa chọn một số hiện tượng tiêu cực để đại diện cho toàn bộ bức tranh xã hội. Từ công cuộc đổi mới đến nay, Việt Nam đã có những chuyển biến sâu rộng về kinh tế, văn hóa, xã hội, kết cấu hạ tầng, giáo dục, y tế, an sinh xã hội, giảm nghèo và hội nhập quốc tế. Đời sống vật chất, tinh thần của Nhân dân từng bước được cải thiện; quy mô và tiềm lực của nền kinh tế được nâng lên; hệ thống an sinh xã hội ngày càng được hoàn thiện; cơ hội tiếp cận các dịch vụ cơ bản của người dân được mở rộng. Những kết quả đó là bằng chứng thực tiễn cho thấy các mục tiêu phát triển không chỉ dừng ở lời nói mà đã được cụ thể hóa thành những chuyển biến có thể nhận thấy trong đời sống.

Tất nhiên, những thành tựu đó không có nghĩa mọi mục tiêu đã được hoàn thành, mọi vấn đề đã được giải quyết. Việt Nam vẫn phải đối mặt với không ít thách thức như chênh lệch phát triển, chất lượng tăng trưởng, việc làm, môi trường, chất lượng một số dịch vụ công, hiệu quả thực thi chính sách và những yêu cầu mới nảy sinh trong quá trình phát triển. Nhưng chính việc thừa nhận những hạn chế ấy mới thể hiện thái độ nhìn thẳng vào sự thật. Không thể biến những vấn đề cần tiếp tục khắc phục thành bằng chứng để phủ nhận toàn bộ thành quả và mục tiêu phát triển.

Về phương diện lý luận, một mục tiêu xã hội có giá trị không phải vì nó đã được thực hiện hoàn hảo, mà còn vì nó xác lập chuẩn mực để đánh giá hiện thực và động lực để tiếp tục cải biến hiện thực. “Độc lập – Tự do – Hạnh phúc” hay “Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh” vì thế cần được nhìn nhận như những định hướng lâu dài, đòi hỏi quá trình phấn đấu liên tục. Giá trị của chúng cuối cùng phải được chứng minh bằng chất lượng cuộc sống, quyền và lợi ích chính đáng của Nhân dân, bằng hiệu quả quản trị quốc gia và bằng khả năng tạo dựng một xã hội ngày càng phát triển, công bằng, văn minh. Bởi vậy, phản biện những hạn chế trong thực tiễn là cần thiết; nhưng lấy hạn chế để phủ nhận mục tiêu là không thuyết phục. Càng nhận thức rõ khoảng cách giữa mục tiêu và hiện thực, càng phải tập trung hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu lực quản lý, phát huy quyền làm chủ của Nhân dân và tạo điều kiện để những giá trị đã xác định ngày càng trở thành hiện thực. Đó mới là cách tiếp cận biện chứng, thay vì tuyệt đối hóa một mặt của vấn đề.

Tóm lại, những khẩu hiệu “Độc lập – Tự do – Hạnh phúc”, “Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh” cần được nhìn nhận trong mối quan hệ thống nhất giữa mục tiêu, đường lối, chính sách và thực tiễn phát triển đất nước. Không thể đánh tráo giữa mục tiêu với kết quả tức thời, càng không thể lấy một số hạn chế để phủ nhận toàn bộ quá trình hiện thực hóa các giá trị vì dân, vì nước. Khẳng định giá trị của những khẩu hiệu ấy không phải bằng sự lặp lại máy móc, mà bằng việc tiếp tục biến những giá trị đó thành kết quả cụ thể trong đời sống: đất nước độc lập, ổn định và phát triển; Nhân dân có cuộc sống ngày càng ấm no, tự do, hạnh phúc; quyền và lợi ích chính đáng của người dân được tôn trọng, bảo đảm; xã hội ngày càng dân chủ, công bằng và văn minh. Đó vừa là thước đo của thực tiễn, vừa là yêu cầu đặt ra đối với quá trình phát triển đất nước hiện nay./.